Over New Towns
Bijna iedereen kent wel iemand die in een New Town woont, werkt of is opgegroeid.
Al decennialang spelen groeikernen een belangrijke rol in de ontwikkeling van Nederland.
En die rol wordt alleen maar groter: straks wonen 1 miljoen Nederlanders in een stad van de New Town Alliantie.
Groeikernen gebouwd in opdracht van Rijk
De New Town Alliantie bestaat uit zeven voormalige groeikernen, steden die in opdracht van het Rijk met name in de jaren ’70 en ’80 stormachtig zijn gegroeid: de gemeenten Almere, Capelle aan den IJssel, Helmond, Nieuwegein, Nissewaard, Purmerend en Zoetermeer.
Het Rijk wees deze gemeenten in de Tweede Nota Ruimtelijke Ordening (1966) aan als groeikern, als antwoord op de woningnood die toen hoog was.
New Towns zijn gebouwd als ideaal van woningen dichtbij de stad en het groen. Aantrekkelijk voor jonge gezinnen die op zoek waren naar ruimte en een gezinsvriendelijke buurt. In totaal zijn er 15 New Towns in Nederland aangewezen.
Toekomst onder druk
New Towns met hun suburbane opzet, zijn complementair aan en van groot belang voor het goed functioneren van metropoolregio’s. Maar deze complementaire waarde staat steeds meer onder druk.
In toenemende mate blijkt verhuizing naar een New Town voor veel mensen te zijn ingegeven door de beschikbaarheid van een betaalbare woning. Die instroom met ook veel kwetsbare bewoners concentreert zich in specifieke wijken en buurten.
Er speelt onder meer daardoor zich al decennialang een versnelde achteruitgang van de woonkwaliteit, sociale cohesie, bestaanszekerheid en ontwikkelmogelijkheden van inwoners af. En deze neerwaartse spiraal blijft doorzetten.
Met de planmatige en snelle bouw van de New Towns van pakweg 50 jaar geleden, dient zich daarnaast ook nog eens een massale vervangingsopgave aan.
Hele wijken zijn vaak tegelijkertijd aan herstructurering en vervanging toe. Daarin verschillen de New Towns van andere steden.
De 3 New Town-pijlers
De New Towns maken gebruik van drie pijlers om sterke leefsteden te worden. De gemeenten willen samen met het Rijk en andere (lokale) partners verder aan de slag met het uitwerken van maatregelen.
Het onderzoek uit 2026 laat zien wat we de komende zes jaar kunnen bereiken als deze maatregelen worden uitgevoerd, bijvoorbeeld:
Een zeker en veilig bestaan
Beter veiligheidsgevoel en 28.000 mensen met minder zorggebruik
Kansen voor jongeren
Meer leerlingen ontwikkelen hun talenten en 800 minder vroegtijdig schoolverlaters
Goed wonen
153.000 woningen profiteren van een betere omgevingskwaliteit
Gezamenlijke daadkracht
De geschiedenis laat zien dat samenwerking tussen het Rijk, gemeenten en andere partijen grote impact kan hebben. De New Towns zélf zijn daar het levende bewijs van. De New Towns werken lokaal en gezamenlijk al samen met maatschappelijke partners.
Een gezamenlijke aanpak van gemeenten, regio’s en Rijk is voorwaarde om met een integrale langjarige inzet de mooie kansen die er liggen te verzilveren.
Als we nu ingrijpen in de New Towns voorkomt dat een versnelde toename van nationale aandachtsgebieden.
